Wake-up call: dat dingen niet lukken is niet door ADD

Wake-up call: dat dingen niet lukken is niet door ADD

Er zijn zat dingen in mijn leven die niet precies zo lukken als ik dat graag zou willen. Wat dacht je van elke dag hier een blog plaatsen. Het huishouden keurig op zaterdag doen. Netjes op tijd komen. En dan hebben we hier nog maar het topje van de ijsberg.

Op Facebook zit ik in meerdere groepen waar mensen met ADD en ADHD met elkaar delen. Daarin zie ik ook vaak berichten dat bepaalde dingen niet lukken met vaak impliciet de vraag: is dit nou typisch iets van mij of is het iets wat typisch ADD/ADHD is? Hoe meer mensen aangeven zich te herkennen, hoe opgeluchter de persoon die de vraag stelt zich voelt.

Of iets wat niet lukt wel of niet samenhangt met ADD lijkt mij een irrelevante vraag om te stellen. Want stel dat je het weet? Is het dan opgelost? Heb je dan de nieuwe verwachting gekweekt dat als je medicijnen voor ADD gaat gebruiken dat je dan dat probleem niet meer zult hebben?

Dit is hoe ik ernaar kijk: je hebt als persoon met ADD-kenmerken of de INFP -persoonlijkheid een aantal vaardigheden die je als vanzelf lijkt te hebben. Ik noem even kort een paar dingen: inzicht in onderlinge verhoudingen tussen mensen, creatieve manieren bedenken om een probleem op te lossen, empathie tonen bijvoorbeeld bij het leed van andere mensen, dieren en het milieu. Daar heb je niet heel veel voor hoeven doen, toch?

Tegelijkertijd zijn er vaardigheden die in de samenleving gevraagd worden, die andere personen meer van nature hebben. De maatschappij bestaat grotendeels uit persoonlijkheidstypen met een praktische inslag. Denk bijvoorbeeld aan de: ISFJ, ISTJ, ESFJ, ESTJ. Planmatig bezig zijn, zich aan de regels/afspraken houden, goed functioneren onder een hiërarchie: dat zit bij de meeste praktische mensen er veel meer van nature ingebakken.

Als INFP ben je sowieso gelijk en evenveel waard als andere typen. Echter maken we soms de vergissing dat er iets mis is met ons omdat allerlei praktische dingen waar we in de maatschappij op worden afgerekend niet goed lukken. Je kunt er op twee manieren mee omgaan:

  1. Je zegt: ‘Ik ben een INFP of ik heb ADD dus ik kan er niks aan doen. Al kan ik natuurlijk wel in behandeling gaan of medicijnen nemen.’
  2. Je zegt: ‘Ongeacht wat maakt dat ik tegen X, Y en Z aanloop, ik vind het belangrijk voor mijn functioneren dat ik groei op deze gebieden. Dus welke gewoonten zou ik eigen kunnen maken zodat ik meer functioneer in lijn met hoe ik dat graag zou willen?’

Het draait om gewoonten die vaardigheden maken

Je kan prima ADD hebben of een INFP zijn, en tegelijkertijd kun je iemand zijn die:

  • Rust in zijn hoofd ervaart (het is iets wat je kunt creëren door te oefenen door de mini-gewoonten die eraan bijdragen te ontdekken en toe te passen)
  • Focus heeft (het is iets wat je kunt ontwikkelen door uit te zoeken wat focus is, en welke kleine gewoonten erbij horen waarna je deze traint)
  • Met zelfvertrouwen netwerkt op grote events (het is een kwestie van onderzoeken hoe je dat zelfvertrouwen kunt opbouwen, welke kleine gewoonten erbij horen en deze trainen in de praktijk)

Dus voordat je ‘een probleem’ ziet als iets vaststaands waar jij niks aan kan doen omdat jij bent wie je bent/ADD hebt/het al heel je leven zo is: stel jezelf de vraag:

Hoeveel tijd en aandacht heb ik gegeven aan het trainen van kleine gewoonten die volgens boeken/experts/wetenschap/coaches/ervaringsdeskundigen leiden tot het resultaat wat ik eigenlijk voor mij zelf wil?

Als het antwoord op deze vraag: ‘niet zoveel is’ of ‘dat heb ik vroeger geprobeerd maar het lukte niet’ dan kan je stellen dat ‘het probleem’ wat je ervaart eerder komt omdat je jezelf niet getraind hebt in het eigen maken van de gewoonten die horen bij de gewenste vaardigheid dan dat het (je) ADD is.

Een voorbeeld ‘gebrek aan focus’

Iemand komt bij mij voor scriptiebegeleiding en zegt niet te kunnen focussen op haar scriptie. Wat blijkt is dat deze persoon: een chronisch slaaptekort heeft, het eerste uur van haar dag op haar mobiele telefoon doorbrengt (dat vreet cognitieve energie), geen overzicht heeft welke taakjes ze moet doen en ook niet weet wat de bedoeling is.

In zo’n situatie kan het helpen wanneer iemand mini-gewoonten oefent. Bijvoorbeeld de telefoon structureel ergens anders op te laden dan naast haar bed, het internet uit te zetten voor het naar bed gaan, het voor de eerste keer kijken op de mobiel pas na het ontbijt.

Het kan helpen wanneer ze ’s avonds er een gewoonte van maakt om het internet uit te zetten en een avondritueel ontwikkelt dat begint tussen een bepaald tijdsblok zodat ze eerder stopt met haar mediaconsumptie en zo eerder in bed ligt. Iets wat weer effect heeft op haar cognitieve ruimte, die ze nu dus ook niet meer verspilt aan het mobiele telefoon.

Het kan helpen wanneer ze voordat ze aan haar scriptie werkt, een opstartroutine volgt van kleine stapjes waarbij het een onderdeel is dat ze eerst concrete taakjes vast stelt en pas wanneer deze helder zijn aan de slag gaat.

Het is een kwestie van een aantal behapbare mini-gewoontes eigen gaan maken en het toepassen ervan trainen. Als het om ‘kunnen focussen op werktaken’ gaat, beweeg je op die manier langzaam maar zeker naar steeds meer focus.

Je ontwikkelt je vaardigheden. Daarmee kun je op den duur niet meer over jezelf zeggen: ‘Ik ben iemand die mij slecht kan focussen.’ Ondertussen doet het er ook niet meer toe of je ADD hebt of de INFP-persoonlijkheid. Jij hebt je door het eigen maken van mini-gewoonten, vaardigheden eigen gemaakt die jij verlangt om te zijn wie je wil zijn/te kunnen wat je wil kunnen/te bereiken wat je wil bereiken.

Ja, maar nieuwe gewoonten eigen maken is zoooo moeilijk!!

Klopt. Dat geldt voor alle persoonlijkheidstypen!! En voor ieder persoonlijkheidstype zijn er tactieken die beter werken. Voor de INFP is intrinsieke motivatie cruciaal en ‘sociale controle’ is voor de INFP nauwelijks ondersteunend. Dus stel dat je als INFP tegen de buitenwereld zegt dat je iets vanaf nu anders gaat doen, dan voel je jezelf eerder geblokkeerd door het risico te falen dan dat je het beste uit jezelf haalt. Terwijl dit hulpmiddel voor een ISTJ wel goed werkt, omdat deze het van nature mega mega belangrijk vindt om commitments naar anderen waar te maken (no mather what).

In het proces van het eigen maken van gewoonten, wat dus voor iedereen lastig is, is het van belang dat je het zo makkelijk mogelijk voor jezelf maakt op basis van wie jij bent als persoon. De INFP kan het beste op de ene manier iets nieuws eigen maken en de ISTJ op een andere manier. Al zijn er natuurlijk ook algemene principes die voor iedereen helpend zijn.

Ondersteunende dingen voor de INFP / iemand met ADD zijn bijvoorbeeld:

  • Visueel maken wat je van jezelf verwacht
  • Het opvatten als een persoonlijk experiment waarbij via introspectie ontdekkingen over jezelf doet waarmee je het gevoel hebt dat je jezelf beter leert kennen.
  • Voel regelmatig in op het gevoel dat je verlangt, dus waar je het allemaal voor doet. Je doet acties waarmee je bijvoorbeeld minder op internet zit. Dat is vaak lastig om te doen. Daarom is het zinvol dat je jezelf regelmatig inleeft in het gevoel van het achterliggende waarom. Denk aan het gevoel van uitgerust opstaan en met een helder hoofd aan de slag gaan en een gevoel van productiviteit.

 Er zijn ook ondersteunende dingen die voor iedereen een bijdrage zijn:

  • Pak ‘een thema’ tegelijkertijd aan (er zit een grens aan hoeveel nieuwe gedragingen je tegelijkertijd eigen kunt maken). Hoe meer je tegelijkertijd aanpakt, hoe groter de kans dat niks definitief in je systeem raakt.
  • Zie het stellen van concrete dagelijkse doelen, niet als een nieuwe mogelijkheid om jezelf dagelijks van kritiek te voorzien. Heb respect voor het geleidelijke proces van groei; vallen & opstaan is er deel van.
  • Visualiseer jezelf het nieuwe gedrag toepassen voordat je het daadwerkelijk doet
Misschien ook interessant voor je
Heb je het je het stempeltje ADD te pakken? Dan zou je bijna gaan geloven
Een van de kenmerken van ADHD/ADD is het druk in je hoofd hebben. Het kan
Je wil productiever zijn. Hebt er inmiddels van alles over gelezen en nu ben je
In deel I van deze blogserie beschrijf ik mijn huidige ochtendritueel van twee uur. Ik
Naast alle dingen die ik wel doe, zijn er ook een aantal dingen die ik
Deze ga ik delen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *