palmentuin Suus Venings Suriname

Waarom bestaat er geen ‘goed’ of ‘fout’?

Voor mij voelt het als een vanzelfsprekendheid dat er in wezen geen goed of fout bestaat. In een e-book dat ik nog niet gepubliceerd heb, ging ik er voor het gemak vanuit dat andere mensen dit moeiteloos zouden aannemen. Toen ik de inhoud van het e-book echter met mijn ouders deelde, merkte ik aan de reactie van mijn moeder dat het zinvol zou kunnen zijn om mijn visie op ‘goed’ en ‘fout’ eerst eens wat duidelijker toe te lichten.

laten we het eerst eens over bomen hebben

Als je door het bos tussen de bomen loopt, zul je niet snel de neiging hebben om bepaalde bomen als ‘goed’ en bepaalde bomen als ‘fout’ te bestempelen. De bomen zijn er gewoon.

Stel dat er twintig bomen zijn waarvan er vijf gekapt moeten worden. Jij moet kiezen welke er gekapt worden en je moet je keuze kunnen verantwoorden aan de boswachter. Op basis waarvan maak je je keuze?

Mogelijke strategieën

  • Je vergelijkt de bomen met elkaar en kiest ervoor de bomen met de slechtste conditie te kappen.
  • Je beoordeelt hoe de bomen de ruimte vullen en kiest ervoor vijf bomen te kappen zodat de vijftien resterende bomen mooi verspreid staan over de ruimte.
  • Je kiest ervoor de vijf bomen te kappen die jij het minst mooi vindt.

Ligt het aan de boom dat hij wel of niet gekapt wordt? Of ligt het aan jouw oordeel over de boom?

Je kan zeggen het ligt aan de boom. Want de boom was rot.

Je kan daar tegenin brengen dat het wel degelijk ligt aan jouw oordeel omdat jij bepaald hebt dat de rotte bomen gekapt moeten worden. De rotte boom zou namelijk niet gekapt worden als jij de bomen beoordeeld had op basis van hun spreiding over de ruimte. Het zou dan namelijk juist de rotte boom geweest kunnen zijn die in de compositie voor het evenwicht zorgde.

Dus ligt het aan de boom of ligt het aan jouw oordeel?

Nog niet overtuigd?

Stel dan dat rotte bomen jouw fascineren en je grote gezonde bomen lelijk vindt. Ligt het dan aan de vijf gezonde bomen dat ze gekapt worden of ligt het aan jouw oordeel?

Een boom is op zichzelf niet goed of fout. Ook niet als de boom rot is. Een oordeel over een boom zegt slechts iets over de beoordelaar of over de normering van de beoordelaar.

Dan nu de stap naar mensen.

Kan een mens goed of fout zijn zonder dat er een beoordelaar is?

Kan een mens goed of fout gevonden worden zonder dat er een norm is waar men volgens een (innerlijke) beoordelaar wel of niet aan voldoet?

Ik neem aan dat je op beide vragen ‘nee’ hebt beantwoord.

Op school krijgt Piet een onvoldoende voor wiskunde. Wat kun je nu met zekerheid over Piet zeggen?

A. Piet is slecht in wiskunde.
B. Piet heeft zich niet goed voorbereid op de wiskunde toets
C. De docent van Piet heeft Piet niet goed opgeleid.
D. Piet is waarschijnlijk goed in iets anders dan wiskunde.
E. Piet zal zijn dag niet gehad hebben.
F. De ouders van Piet zullen teleurgesteld zijn.
G. Piet zal inzien dat hij beter zijn best moet doen.
H. Piet heeft extra begeleiding nodig.
I. Piet zat blijkbaar in een situatie waarin hij beoordeeld werd.

Zeg eens eerlijk. Hoe vaak worden in het dagelijks leven gesprekken gevoerd over A t/m H wanneer iemand een onvoldoende scoort? Terwijl de enige zekerheid die je in dit scenario hebt, is dat Piet blijkbaar in een situatie zat waarin hij beoordeeld werd.

A. is wat Piet mogelijk zelf zal concluderen.
B. is wat de docent van Piet mogelijk zal concluderen.
C. is wat de ouders van Piet mogelijk concluderen.
D. is wat de beste vriend van Piet mogelijk zal concluderen.
E. is wat de oma van Piet mogelijk zal concluderen.
F. is wat de ouders van de beste vriend van Piet mogelijk zullen concluderen.
G. is wat misschien wel niemand zal concluderen.
H. is wat de mentor van Piet mogelijk zal concluderen.

I. Zal door weinig mensen worden opgemerkt. Er zit een zekere zinloosheid achter. Het lijkt zo nietszeggend. Het zegt alleen heel veel, omdat dit het enige is wat met zekerheid over de situatie te zeggen valt. De andere opties zijn oordelen die meer iets over de beoordelaar zeggen dan over Piet zelf.

Ik kan nog heel veel over dit onderwerp zeggen en ik heb de helft geschrapt van wat ik erover geschreven heb omdat dit gedichtje ontstond. Wat mij betreft zegt dit alles.

We zijn mensen

Soms oordelende mensen
Soms beoordeelde mensen
Soms-onszelf-van-alles-wijs-makende-mensen
Soms onszelf van-alles-wijs-laten-makende-mensen

Prik je door de oordelen en verhalen heen
Blijft er ‘mens’ over
Goed of fout?
Onmogelijk
Zonder oordeel
Zonder verhaal

In mijn e-book ga ik de diep in op een angst van veel mensen, namelijk de angst om kleur te bekennen. Ik vind het echt een must-reed! Wil je het e-boek als eerste ontvangen? Laat dat dan HIER even weten.

Deze ga ik delen!

2 gedachten over “Waarom bestaat er geen ‘goed’ of ‘fout’?

  1. Geweldig dit. “Piet zat blijkbaar in een situatie waarin hij beoordeeld werd.” Simpeler en duidelijker kan je het niet omschrijven. Ik ben benieuwd naar je e-book Suus. Lekker bezig!

    1. Bedankt Sander! En bedankt voor het herinneren aan het e-book :-) Zal ik je op m’n e-maillijst zetten? Dan krijg je hem als ik hem geredigeerd heb.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *