Waarom Assepoester niet lang en gelukkig leefde

Ik heb nooit anders gedacht dan dat Assepoester aan het einde van het verhaal gelukkig was. Met haar prins. Bevrijd uit het strenge regime van haar stiefmoeder. De rijkdom en de luxe van het kasteel. Maar hoe waarschijnlijk is het eigenlijk dat Assepoester dit alles kon ontvangen en er ook nog eens met volle teugen van kon genieten?

Assepoester stond altijd als eerste op. Klaar om te zorgen voor iedereen. Haar stiefmoeder en haar zusters. Ze had haar eigen ochtendritueel in alle vroegte. De ramen open, haar haar doen wat liedjes zingen met haar dierlijk gezelschap.

Ze had het rijk alleen in de keuken. Ze kon precies in haar tempo op haar manier klaarmaken wat ze klaar wilde maken. Bezorgde het eten aan haar stiefmoeder en zusters en had er weer een taak van de lijst opzitten. Iets wat mogelijk best een goed gevoel gaf. Idem dito met het verzorgen van de dieren en het doen van allerlei klusjes in huis.

Ze miste weliswaar een stuk vrijheid en vooral een stuk liefde, maar goed, dat had toch uit haar zelf moeten komen. Of ze had het al wel, en dan had ze het ook in deze situatie. Of ze had het niet en dan dus ook niet in de nieuwe situatie met het kasteel, de prins en de lakeien die het werk voor haar deden.

We hebben geleerd er te makkelijk vanuit te gaan dat geluk in de omstandigheden zit. Dat als Assepoester niet liefdevol behandeld wordt en hard moet werken voor anderen die zelf geen vinger uitsteken, dat ze dan wel ongelukkig moet zijn. Daarnaast dat als Assepoester uit haar situatie bevrijd wordt door een rijke prins dat dit haar geluk ten goede komt.

Gek eigenlijk. Want je basis geluksniveau haal je vanbinnen. Als je vervolgens kijkt naar andere dingen die een goed gevoel geven, dan zullen dat dingen zijn als: autonoom zijn, vrijheid, ruimte hebben om te creëren en jezelf te ontplooien, het geeft een goed gevoel om taakjes af te ronden en het is bijvoorbeeld fijn om vaste rituelen te hebben waarbij je iets doet wat jezelf of anderen dient op een vrij moeiteloze manier.

Wat zien we hiervan terug bij Assepoester die trouwt met haar prins? Het sprookje eindigt natuurlijk met de wegrijdende koets dus zeker weten doen we het niet. Maar als we uitgaan van het standaardbeeld van een prins in een paleis dan is het best mogelijk een voorstelling te maken van een aantal situaties/uitdagingen waar Assepoester mee te maken krijgt.

Denk je dat Assepoester haar vermogen om andere mensen te verzorgen en te verwennen nog optimaal mag benutten in het paleis waar ze komt te wonen? Mag ze zelf de keuken nog in of zal ze zich zo goed als verplicht moeten laten verzorgen door koks of dienstmeisjes? Hoe zou dat dan voor Assepoester zijn? Zou ze kunnen ontspannen als haar eten geserveerd wordt? Als het na het eten niet de bedoeling is dat ze meehelpt met afruimen en afwassen maar dat ze het aan de mensen overlaat die daarvoor in dienst zijn?

Het lijkt vrij zeker dat Assepoester zich niet meer met het huishouden en het bedienen van mensen bezig moet houden. Dat betekent een zee van vrije tijd voor Assepoester. Zou ze zich raad weten met al die tijd en ruimte die ze dan zo plotsklaps heeft? Waar zou ze naar verlangen en hoe achterhaalt ze waar de werkelijk naar verlangt? Heeft ze eigenlijk nog wel een idee van wie ze is?

Wie kan haar helpen met al haar levensvragen? Zou ze iets aan haar prins hebben? Een prins die in de praktijk helemaal niet zo vrij is dan je geneigd bent in te vullen wanneer je het Assepoester sprookje bekijkt. Vermoedelijk is de vrijheid van de prins op een bepaalde manier net zo beperkt als de vrijheid van Assepoester toen ze nog voor haar stiefzussen en –moeder moest zorgen. Het was immers de prins die perse MOEST trouwen om vervolgens de boel over te nemen van zijn vader.

Ondanks dat Assepoester bevrijd is van haar taken in het huishouden, is ze bij haar prins ook weer niet zo vrij dat ze eens even goed aan haar zelf kan werken en kan ontdekken wie ze nou werkelijk is, wat ze kan en wat ze wil. Waarschijnlijk gaat ze een nieuw regime in waarbij ze functioneert als ‘de vrouw van’ en daarbij zal ze iets uit moeten stralen en uit moeten dragen wat ze niet is. Wat zou Assepoester weten van etiquette? Hoe weet Assepoester hoe ze om moet gaan met allerlei hotemetoten?

Zal het dan in het paleis de bedoeling zijn dat ze zich razendsnel een nieuwe rol eigen maakt zodat ze in het plaatje past? Zodat ze functioneert zoals een prinses dat betaamt? Zal dat haar makkelijk afgaan met haar achtergrond? Zal het vreugdevol voor haar zijn?

Het is de eerste keer dat ik erover nadenk en besef van: ‘Nee, het is helemaal niet logisch dat Assepoester nu gelukkig is. Die Assepoester gaat tegen 10.000 dingen aanlopen die heel goed zijn voor haar persoonlijke groei, maar instant geluk gaat hem niet worden.

Haar avontuur gaat verder en ze blijft net zo verantwoordelijk voor haar eigen geluk als toen dat was bij haar stiefmoeder en –zusters. Opvallend ook dat ze van de ene uiterste situatie naar de andere uiterste situatie gaat met als overeenkomst het gebrek aan onafhankelijkheid, vrijheid en autonomie. Ze zal waarschijnlijk nog steeds moeten leren om voor zichzelf op te komen, grenzen te stellen en te zorgen dat ze ruimte weet te scheppen voor haar eigen verlangens.

Wat zit ik nou serieus te doen over een sprookje? Het is een sprookje. Het is niet echt. Dat weet iedereen. Toch denk ik aan het gevoel dat ik als kind had. Ik hield van het Assepoester verhaal. Ik ging er automatisch vanuit dat het zielig was voor Assepoester toen ze zo hard moest werken en weinig waardering kreeg. Ik ging er automatisch vanuit dat Assepoester bevrijd was toen duidelijk werd dat zij het glazen muiltje paste en ze haar leven kon vervolgen met een prins in een paleis. Het moment van verlossing gaf mij altijd een goed gevoel. Een gevoel van opluchting, rechtvaardigheid. Ik voelde mij oprecht blij voor Assepoester.

Wat doet het er toe? Nou, ik hield van Assepoester en keek de video dus heel erg vaak. Door herhaling van boodschappen ontstaan er associatienetwerken in je brein. Dat is zoals het met reclame werkt. Zo kan je moeiteloos slogans afmaken omdat je ze vaak gehoord hebt. ‘Wasmachines leven langer met…..’ Of waar denk je allemaal aan bij de merknaam Zwitsal? Lichtgeel, een bepaalde geur, een baby etc.

Waarom denk ik NU pas voor de eerste keer dat het onwaarschijnlijk is dat Assepoester gelukkig werd nadat ze met de prins trouwde? Ten eerste heeft nog niemand in mijn leven dit ter discussie gesteld. Het hele onderwerp geluk is niet iets wat in mijn opvoeding of schooltijd besproken is. Dus kreeg ik een geluksbeeld mee wat gebaseerd werd op sprookjes die niet kritisch geëvalueerd werden. Mogelijk omdat ze zo onschuldig leken?

Wat voor beeld heb ik dan meegekregen van geluk? Ik weet het niet zo een, twee, drie in te vullen maar wat gedachten die in mij opkomen zijn: wanneer er sprake is van rechtvaardigheid, wanneer het ontbreekt aan mensen die gemeen doen, wanneer er bescherming is tegen het kwaad in de vorm van een prins. Iets in die trant?

Ik ben vast niet de enige die nooit uitleg gekregen heeft over werkelijk geluk. Ik ben vast niet de enige waarbij sprookjes op een niet-kritische wijze keer op keer op keer geconsumeerd konden worden. Gedurende basis- en middelbaar onderwijs is geluk  geen thema geweest en dat zal het voor vele kinderen niet geweest zijn. Dat is toch bizar eigenlijk?

Dus dan ben ik nu 31 en nu heb ik dan eindelijk pas door dat het geluk van Assepoester slechts een aanname was en ben ik in staat te onderbouwen dat dit geluk eigenlijk helemaal niet aannemelijk is.

Zo is er voor mij wel meer aan het afbrokkelen de laatste tijd. Want jeetje, wat hebben we ons gedurende ons leven ontzetten veel eigen gemaakt wat niet op iets kloppends gebaseerd is als je even wat kritischer kijkt. Wat zijn je normen? Wat zijn je overtuigingen? Hoe ben je eraan gekomen? Heb je er ooit zelf over beslist of heb je ze meegekregen? Van je ouders die je verteld hebben wat deugt en wat niet? Onbewust via sprookjes, film en televisie?

Want hoe normaal is wat we als normaal classificeren? Hoe abnormaal is wat we als abnormaal classificeren? Waar baseren we ons op en zijn dat bronnen die DE waarheid in pacht hebben? Of zijn het ook maar normen en waarden die bedacht zijn omdat ze voor een bepaalde groep mensen bleken te werken? Of zijn het zelfs normen en waarden die bedacht zijn omdat hiermee een bepaalde groep mensen zou gaan functioneren op een manier die gunstig is voor bepaalde mensen?

Nou heb ik zelf niet zoveel met complotdenken al geloof ik best dat er enorm veel onbewust beïnvloed en gestuurd wordt op allerlei manieren. Maar als ik gewoon even naar het concrete kijk, naar mijn meest directe beïnvloeders in mijn jeugd. Wat zie ik dan als het gaat om het onderwerp geluk?

Mijn ervaring is dat het als het op geluk aankwam dat er heel veel samenhing met het boeken van successen. Zichtbare prestaties. Schooldiploma’s, het verweven van een baan, een partner, samenwonen. Waarbij er vanuit werd gegaan dat ik dan wel de studies deed waar ik werkelijk blij van werd, de baan bemachtigde die ik leuk vond en dat ik in mijn vrije partnerkeuze ook echt iemand had uitgekozen waar ik het leuk mee had.

Geluk hing dus samen met keuzevrijheid hebben, de juiste keuzes maken en de aanname dat de consequenties van die juiste keuzes tot geluk leiden. Bracht het geen geluk, dan maakte je een andere keuze. Een andere opleiding, een andere baan, een andere partner. Daarbij werd ik altijd gesteund hoor, want ‘als ik maar gelukkig was’, daar ging het om. Dan waren mijn keuzes gerechtvaardigd en ik heb ook nooit oordelen gehad over dat soort keuzes. Tenminste, niet op een manier dat ik er last van had. In mijn beleving deed ik de meest logische dingen om geluk te vinden en mijn omgeving bevestigde mij hierin.

Het is niet zo dat iemand mij ooit bij zich geroepen heeft met de boodschap:

‘Suus, beste meid. Ik snap dat je naar een gevoel van vervulling verlangt en ik zie dat je hard je best doet om dat te bereiken. Ik zie dat je geen genoegen neemt met minder dan wat je werkelijk vervult. Ik zie dat je steeds maar weer doorgaat met zoeken. Alleen is er een geheim, iets wat eigenlijk nooit zo duidelijk wordt vertelt. Het is geen echt geheim hoor, want als je het weet dan zie je eigenlijk dat het overal om je heen gecommuniceerd wordt. Het is alleen iets waar niet zoveel nadruk op gelegd wordt in het dagelijks leven. Wil je weten wat het is, Suus?’

‘Ja graag, je maakt me nieuwsgierig’, had ik gezegd.

‘Het geheim is dat een gevoel van geluk van binnen uit ontstaat. Dat ontstaat niet doordat je dingen in de buitenwereld bereikt zoals het halen van diploma’s of het hebben van toffe vrienden. Het geluksgevoel ontstaat als je inziet dat je in werkelijkheid voor je geluk volledig onafhankelijk bent van alles wat buiten jezelf plaatsvindt. Je hoeft alleen maar te leren zien dat alles precies goed is zoals het op dit moment is.’

Natuurlijk had ik dan gereageerd met iets als: ‘Huh, waar heb jij het nou weer over?’, en dan had ik nog een paar honderd ja-maars ingebracht. Maar ik weet wel dat mijn nieuwsgierigheid getriggerd zou zijn.

Ik weet in zo’n soort situatie een opening had gelegen naar het vinden van waar geluk. Het is nu iets wat veel mensen, inclusief me, na een enorme omweg ontdekken. Is dat nodig die omweg?

Kunnen er geen sprookjes komen die in lijn liggen met deze ‘gelukstheorie’? De Assepoester die tot de ontdekking komt dat wonen in een paleis net zo’n gevangenis is als wonen met haar stiefmoeder en –zusters. De Assepoester die de bibliotheek induikt. Wijze helpers op haar pad manifesteert. Een Assepoester die haar ware kracht en talenten vindt. Een Assepoester die haar prins een spiegel voorhoudt en hem uitdaagt te onderzoeken wat hij nou eigenlijk zelf met zijn leven wil. Een Assepoester die als een inspirerend voorbeeld kan dienen voor ieder die haar leert kennen? Een Assepoester die gelukkig leerde leven. Niet lang, maar in het moment?

Deze ga ik delen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *